Świadczenie „500 plus” a alimenty

Jak powszechnie wiadomo, na mocy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci*, potocznie nazywanej Programem „500 plus”, przyznano rodzicom prawo do uzyskania tzw. świadczenia wychowawczego na dzieci. Aktualnie jego wysokość to kwota 500,00 zł na każde dziecko w rodzinie. W postępowaniach sądowych w sprawach o alimenty często pada argument, że skoro na dziecko przyznane jest takie świadczenie w wysokości 500,00 zł miesięcznie, to powinno być ono uwzględnione przy określaniu wysokości alimentów.

Czy zatem faktycznie świadczenie wychowawcze „500 plus” może być brane pod uwagę przez Sądy w procesach o alimenty?

Continue Reading

Powrót do poprzedniego nazwiska po rozwodzie

 

Rozwód niewątpliwie stanowi dla byłych małżonków zakończenie jednego etapu w życiu i rozpoczęcie kolejnego. Często w takich sytuacjach rozwiedziony małżonek chce wrócić do swojego poprzedniego nazwiska. Chęć dokonania tej zmiany ma wymiar czysto symboliczny – stanowi nowy start w życiu. Zaznaczyć należy, że nie chodzi tutaj wyłącznie o sytuację kobiet, bowiem mężczyzna zawierając związek małżeński może również przyjąć nazwisko żony. Jest to sytuacja zdecydowanie rzadsza ale jednak spotykana. Dlatego omawiana regulacja odnosi się zarówno do kobiet, które po ślubie przyjęły nazwisko męża ale też do mężczyzn, którzy po ślubie przyjęli nazwisko żony.

Continue Reading

Fundusz alimentacyjny – zmiany od 01.07.2020 r.

W polskim prawie istnieje obowiązek alimentacyjny, czyli konieczność dostarczania, w konkretnych sytuacjach, środków do utrzymania określonym osobom. Najczęściej alimenty płacone są na rzecz dzieci przez jednego z rodziców. Niestety bardzo często zdarza się, że mimo nałożonego obowiązku zapłaty alimentów, nie jest on realizowany. Wtedy sytuacja ekonomiczna osoby, która powinna otrzymywać alimenty (najczęściej małoletniej) staje się niezwykle trudna. Formą pomocy dla takich osób są świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Fundusz alimentacyjny* stanowi finansowany z budżetu państwa system wsparcia finansowego dla osób, którym przysługują alimenty ale ich egzekucja jest bezskuteczna. O bezskutecznej egzekucji możemy mówić wtedy gdy w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano alimentów (zaległych jak i bieżących) w ich pełnej wysokości. Odpowiednie zaświadczenie o bezskutecznej egzekucji wydaje w takim wypadku komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi. 

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości aktualnie ustalonych alimentów, jednakże nie więcej niż 500,00 zł. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo do ukończenia 25 roku życia jeżeli uczy się ona w szkole lub szkole wyższej. Natomiast w wypadku osób posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności – świadczenie to przysługuje bezterminowo.

Przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego obowiązuje kryterium dochodowe. Dotychczas świadczenia przysługiwały, wtedy gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekraczał kwoty 800,00 zł.

Tzw. tarcza antykryzysowa 3.0** wprowadziła kilka istotnych zmian odnośnie zasad przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przede wszystkim podwyższono kryterium dochodowe i ustalono je na kwotę 900,00 zł. 

Oprócz podwyższenia kryterium dochodowego wprowadzono również tzw. mechanizm „złotówka za złotówkę”. Taka procedura nie była dotychczas w ogóle stosowana przy przyznawaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Co to oznacza w praktyce? Ten system zakłada, że przekroczenie progu dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, tj. kwoty 900,00 zł miesięcznie na osobę w rodzinie nie będzie skutkować utratą prawa do tych świadczeń, tak jak było do tej pory. Świadczenie będzie wówczas przysługiwać w wysokości pomniejszonej o kwotę przekroczenia kryterium. Świadczenie nie będzie przysługiwało, jeżeli jego wysokość ustalona zgodnie z powyższą zasadą będzie niższa niż 100,00 zł.

Nowe przepisy wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2020 r. Wyżej opisane zmiany będą one miały zastosowanie przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dopiero na okres świadczeniowy rozpoczynający się od dnia 1 października 2020 r. Do tego czasu będą miały zastosowanie przepisy dotychczasowe.

Podstawa prawna:

* ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 808, 875),

** ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. 2020 poz. 875).

Continue Reading

„Ustawa antyprzemocowa” – jakie rozwiązania wprowadza?

Dom rodzinny zazwyczaj jest postrzegany jako bezpieczne miejsce, pełne szacunku i opieki. Jednak dla wielu osób dom, który powinien być schronieniem jest miejscem cierpienia, strachu i życia w ciągłym poczuciu zagrożenia. Przemoc w rodzinie niestety dotyka wiele osób i może przybierać różne formy: fizyczną, psychiczną, seksualną czy też ekonomiczną. Obecnie panująca w kraju sytuacja epidemiologiczna bez wątpienia pogorszyła sytuację ofiar przemocy domowej. Wynika to z tego, że ofiary zostały uwięzione ze swoimi oprawcami. Izolacja sprzyja sytuacjom stresowym, które bardzo łatwo prowadzą do konfliktów. Takie sytuacje pobudzają też agresję u osób, które wcześniej wykazywały już skłonności do stosowania przemocy. 

Czym jest w ogóle przemoc domowa? W polskim prawie* możemy obecnie naleźć taką definicję – jest to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste w szczególności narażające osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą. 

Ofiarami przemocy domowej są najczęściej osoby najsłabsze i te które nie potrafią się samodzielnie bronić, czyli: kobiety, dzieci, osoby starsze czy też osoby z niepełnosprawnością. Przykładowo w 2017 r. policja odnotowała 165 tysięcy przypadków przemocy w rodzinie, w których krzywdy doznało blisko 93 tysięcy osób. 73%  tych ofiar stanowiły kobiety, ponad 14% – dzieci, a 12% – mężczyźni (dane pochodzą ze strony RPO https://www.rpo.gov.pl/pl/content/rpo-do-premiera-propozycje-zmian-przemoc-w-rodzinie). Podane liczby dotyczą jedynie tych odnotowanych przypadków, a z uwagi na charakter zjawiska przemocy wiadomo, że nie wszystkie przypadki są zgłaszane organom ścigania. Dlatego skala tego problemu jest znacznie większa niż pokazują to statystyki. Dlaczego tak się dzieje? Przede wszystkim wynika to z faktu, iż ofiary przemocy często boją się czy nawet wstydzą prosić o pomoc. Często takie osoby nie mają też wsparcia w osobach najbliższych i trudno jest im podjąć konkretne działania, które pomogłyby zakończyć toksyczne relacje. Zdarza się też, że takie osoby po prostu nie mają gdzie odjeść i sytuacja życiowa zmusza ich do pozostania w mieszkaniu ze sprawcą przemocy. Ile osób – tyle historii i każda z nich jest naznaczona cierpieniem. 

Obecnie obowiązujące przepisy* pozwalały już na przymusową „wyprowadzkę” sprawców przemocy domowej. Jednak w praktyce na taki sądowy nakaz opuszczenia mieszkania czekało się kilka miesięcy. Oczywiście w tym czasie sprawca przemocy dalej przebywał w mieszkaniu ze swoją ofiarą – zatem takie rozwiązanie prawne nie stanowiło doraźnej pomocy.  Według danych Rzecznik Praw Obywatelskich co roku orzeczenie opuszczenia mieszkania zapadło w stosunku do ponad tysiąca sprawców przemocy. Jest to oczywiście rozwiązanie radykalne ale jednocześnie konieczne kiedy dochodzi do krytycznych sytuacji. 

Konieczne zatem było wprowadzenie takich instrumentów prawnych, które niosłyby natychmiastową pomoc ofiarom przemocy. Takie rozwiązanie stanowić ma uchwalona dnia 30 kwietnia 2020 r. ustawa o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, czyli tzw. „ustawa antyprzemocowa”**. Jej głównym założeniem jest właśnie szybka pomoc ofiarom przemocy domowej i natychmiastowe odseparowanie sprawcy tej przemocy. 

Continue Reading

Mediacja – krótka charakterystyka

Konflikty w dzisiejszych czasach są zjawiskiem niezwykle powszechnym. Występują w rodzinach, w pracy, w szkole, w przestrzeni publicznej, czy też na arenie międzynarodowej. Spory mogą być zupełnie przyziemne, ale mogą one też dotyczyć spraw niezwykle skomplikowanych – również pod względem prawnym. Niestety właśnie te trudne i zawiłe konflikty prawne prowadzą najczęściej do procesów sądowych.

Zatem czy każdy taki spór musi kończyć się na sali rozpraw? Czy faktycznie jedynym rozwiązaniem jest wydanie ostatecznego wyroku przez sędziego? Oczywiście, że nie. W sytuacjach spornych czy też już podczas negocjacji, kiedy jest to uzasadnione i możliwe, można dążyć do wypracowania racjonalnego porozumienia. Takie ugodowe podejście pozwala często zaoszczędzić wszystkim zainteresowanym zarówno czas jak i pieniądze. Co więcej polubowne zakończenie sprawy pozwala dodatkowo podtrzymać relacje biznesowe czy też więzy rodzinne. W wypadku sporów sądowych takie relacje naczęściej są zrywane. Ludzie pragną zazwyczaj zachować pozytywne relacje z innymi. W ten sposób chcą bezkonfliktowo funkcjonować czy to na gruncie prywatnym czy też zawodowym. Takie podejście powinno być naturalne i dlatego warto wspierać polubowne sposoby rozwiązywania konfliktów.

Mediacje można niewątpliwie uznać za godny uwagi sposób rozwiązywania sporów. Dzisiejszy wpis zostanie poświęcony krótkiej charakterystyce mediacji – jakie są jej rodzaje, zalety, koszty i gdzie szukać mediatora.

Continue Reading

To nie jest moje dziecko! Czyli czym jest powództwo o zaprzeczenie ojcostwa.

W życiu zaskakują nas rozmaite zdarzenia i niespodziewane informacje. Bywa i tak, że mężczyzna dowiaduje się, że nie jest ojcem dziecka swojej żony. Co wtedy? 

Na początku należy pamiętać o domniemaniu ojcostwa męża matki. Zgodnie z przepisami prawa w sytuacji kiedy dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki. Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji małżonków. 

Co to oznacza w praktyce? Mianowicie, jeżeli dziecko urodzi się w czasie trwania małżeństwa bądź w określonym powyżej czasie po jego ustaniu, to zawsze pod względem formalnym mąż matki będzie uznany za ojca dziecka.

Continue Reading

„Plan awaryjny”, czyli o pomocy dla ofiar przemocy domowej

Obecnie wprowadzone w kraju obostrzenia, związane z panującą pandemią koronawirusa oraz nakaz izolacji sprawiły, że znacznie nasilił się problem przemocy domowej. Osoby zagrożone przemocą domową zostały uwięzione w domach ze swoimi oprawcami. Z uwagi na zagrożenie pozostawienia ofiar przemocy bez niezbędnego im wsparcia Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, działając we współpracy z Fundacją Feminoteka, Centrum Praw Kobiet i Niebieskiej Linii IPZ, opracowało specjalny „Plan awaryjny”. Zawiera on informacje o możliwościach uzyskania pomocy w czasie pandemii dla wszystkich, którzy doświadczają przemocy.

Continue Reading

Rezygnacja z wyjazdu wakacyjnego – możliwość odstąpienia od umowy oraz szczególne regulacje związane z pandemią COVID-19

Wakacje, czyli czas błogiego odpoczynku i relaksu. Od lat rynek usług turystycznych rozwijał się prężnie, oferując podróżnym wiele atrakcyjnych ofert wyjazdów wakacyjnych. Umowy o udział w takich imprezach turystycznych często są podpisywane oraz opłacane na długo przed planowanym wyjazdem. W takich sytuacjach zawsze istnieje jednak stan niepewności, co do tego, jak będzie wyglądała nasza sytuacja życiowa w momencie zbliżającego się terminu zakupionych wakacji. Może się bowiem zdarzyć, że podróżny niespodziewanie odwoła zaplanowany i opłacony wyjazd. Zatem jaki wpływ ma takie odstąpienie od umowy na poniesione przez podróżnego koszty?

Continue Reading

Kiedy dziecko może przyjąć nazwisko ojczyma?

W dzisiejszych czasach, kiedy tak licznie rozpadają się związki i tworzą się nowe, powstaje wiele tzw. rodzin patchworkowych. Takie sytuacje rodzinne mogą powodować różne komplikacje natury prawnej. Często można spotkać się z pytaniem czy w wypadku zawarcia ponownego związku małżeńskiego dziecko może przyjąć nazwisko swojego ojczyma? 

Odpowiedź brzmi tak, ale pod pewnymi warunkami. Omawianą kwestię reguluje art. 90 § 1 kro* zgodnie z którym, w sytuacji  kiedy matka małoletniego dziecka zawarła małżeństwo z mężczyzną, który nie jest ojcem tego dziecka, małżonkowie mogą złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed konsulem zgodne oświadczenia, że to dziecko będzie nosiło takie samo nazwisko, jakie nosi albo nosiłoby ich wspólne dziecko. 

Jednak należy pamiętać, że taka możliwość istnieje tylko w sytuacji, kiedy dziecko nosi nazwisko matki. Nie można zastosować tej procedury, gdy dziecko nosi nazwisko swojego biologicznego ojca albo nazwisko utworzone przez połączenie nazwiska matki z nazwiskiem biologicznego ojca.

Continue Reading